Thiếu máu thiếu sắt trong thai kỳ

Chủ đề: Thiếu máu thiếu sắt trong thai kỳ.
Khách mời: TS-BS Nguyễn Thị Thanh Hà – Đại học Y Dược.
Tài trợ chương trình: Max Biocare Australia.

Người dẫn (ND): Theo con số thống kê từ viện Dinh dưỡng quốc gia cho thấy tỷ lệ thiếu máu của phụ nữ ở độ tuổi sinh đẻ ở Việt Nam của chúng ta tương đương khoảng 26%, một con số khá lớn. Vậy máu và sắt vai trò như thế nào đối với thai phụ trong thai kỳ?

Bác sỹ Nguyễn Thị Thanh Hà (BS): Trong thai kỳ có rất nhiều chất ảnh hưởng đến sự phát triển của thai cũng như sức khỏe của mẹ. Như vậy nếu thiếu sắt gây ra thiếu máu trong thai kỳ thì có nguy hiểm gì ko? Các bạn thấy là nếu như trong quá trình mang thai mà thiếu máu (chủ yếu do thiếu chất sắt) thì sẽ gây ra hậu quả trên 2 đối tượng. Thứ nhất là người mẹ: nếu người mẹ bị thiếu máu thì trong quá trình sanh đẻ nếu mất thêm máu thì một trong những tai biến sản khoa có thể xảy ra đó là băng huyết sau sanh. Tai biến này có thể gây nguy hiểm đến tính mạng người mẹ, nguy kịch nhất có thể gây ra tử vong. Ngoài ra, nếu trong quá trình sanh thiếu máu không được bù đủ máu thì trong quá trình hậu sản người mẹ vẫn ở tình trạng thiếu máu và một trong những bệnh người ta sợ đó là vấn đề suy nhược cơ thể và trầm cảm. Trầm cảm là một căn bệnh rất khó chữa chứ không phải đơn giản. Về phía con thì nếu người mẹ mang thai mà bị thiếu máu thì con có thể bị ảnh hưởng bởi 2 hậu quả gặp thường xuyên. Đó là em bé dễ bị sanh non, sinh em bé non tháng thở không được, suy hô hấp, nhiễm trùng …vv. Rất khó nuôi, và sau đó em bé rất là oặt oẹo và lớn lên có thể bị ảnh hưởng đến phát triển thể chất, phát triển tâm thần vận động của trẻ về sau. Thứ hai nữa là trẻ nhẹ cân, nghĩa là sanh vẫn đúng đủ 40 tuần mới ra nhưng con người ta thì 3 ký 2, 3 ký 4 còn con nhà mình thiếu máu thiếu sắt chỉ 2 ký 2 hay 2 ký 4. Em bé còi, ảnh hưởng đến sự phát triển sau này của trẻ. Những trường hợp nặng hơn mà mẹ bị thiếu máu nhiều, thì có thể gây đến hậu quả xấu cho thai đó là thai lưu, nghĩa là em bé bị thai lưu và bị chết ở trong bụng. Như vậy chúng ta thấy nếu thiếu máu thiết sắt trong một thai kỳ ảnh hưởng rất xấu đến tính mạng của mẹ và cả của con nữa, nếu không cũng ảnh hưởng đến sức khỏe. Như vậy chúng ta thấy vấn đề thiếu máu thiếu sắt là một vấn đề quan trọng trong chăm sóc sức khỏe sinh sản mà những người bác sỹ sản khoa luôn quan tâm.

ND: Tại sao thai phụ lại dẫn đến thiếu máu thiết sắt như vậy? Có những vấn đề nào chúng ta cần phải lưu ý?

BS: Vấn đề thiếu máu thiếu sắt ở Việt Nam rất quan trọng, và gặp rất nhiều. Như theo thống kê của viện dinh dưỡng đã nếu, ngoài ra thì theo một nghiên cứu của một tiến sỹ tại đại học y dược TP HCM ghi nhận tỷ lệ thiếu máu thiếu sắt trên thai phụ ở các tỉnh miền Nam là trên 50%, rất là cao. Tại sao lại vậy? Đầu tiên chúng ta thấy là bản thân người phụ nữ tại việt nam đã thiếu sắt rồi. Thứ nhất là từ chế độ ăn của mình không đủ chất sắt, mỗi một kỳ phụ nữ hành kinh, mất máu là sẽ mất chất sắt do đó chúng ta phải bồi hoàn qua chế độ ăn. Nhưng nếu chế đọ ăn không đủ, bù sắt không đủ, hoặc chế độ ăn không đúng, chúng ta ăn một số chất làm giảm sự hấp thu sắt đi, ví dụ như là cà phê, thuốc lá, nước trà, tanin, chất chát thì sẽ làm cho sự hấp thu sắt bị giảm đi rất là nhiều. Hơn nữa mình là người vùng nhiệt đới, đặc biệt là ở vùng nông thôn thì tỷ lệ thiếu máu thiếu sắt do những ký sinh trùng (giun, sán, lải..v) mà nếu chúng ta không tuân thủ 6 tháng sổ lải một lần thì sẽ làm cho tình trạng mất máu mãn tính mà mình không để ý đến. Vậy lý do cơ bản nhất là chúng ta bù sắt không đủ, thứ hai là một số bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là ký sinh trùng đường ruột.

ND: Giả sử trong tình huống mình đang mang thai và được bác sỹ chẩn đoán có những vấn đề liên quan đến thiếu máu thiếu sắt, thì mình sẽ bổ sung như thế nào?

BS: Nếu thiếu thì chúng ta phải bổ sung đề bù lại. Lưu ý là, một người phụ nữ mà bị thiếu máu thiếu sắt thì điều đầu tiên người bác sỹ cần phải loại trừ là xem bạn có bị thiếu máu di truyền hay không, vì bệnh thiếu máu di truyền cũng là thiếu máu. Cũng là hồng cầu nhỏ, nhưng mà lại dư chất sắt. Những trường hợp như vậy không được cho sắt thêm vì có thể gây nguy hiểm cho sức khỏe. nên có một xét nghiệm máu để loại trừ thiếu máu thiếu sắt do di truyền (bệnh talassimi…?). Ngoài ra sẽ là thiếu máu do thiếu sắt. Chúng ta sẽ bổ sung trước khi mang thai, ví dụ 3 tháng trước khi có bầu nếu chúng ta được bổ sung từ thức ăn, từ thuốc thì khi bắt đầu có thai thì chúng ta sẽ yên tâm là máu và sắt của chúng ta không thiếu. Vấn đề thứ hai là nhớ khi đã mang thai rồi thì trong suốt thai kỳ cũng phải nhớ bù chất sắt ấy tại vì nhu cầu sắt của phụ nữ khi mang thai tăng 12 lần so với lúc không có thai. Do vậy chúng ta không thể nào ăn để mà đủ bù được, do đó các bạn đi khám thai thấy bác sỹ hay cho canxi và sắt, là 2 chất quan trọng cần thiết để cho bé phát triển xương và phát triển về hệ máu. Vậy các bạn cần tuân thủ, cố gắng uống để cho đủ lượng sắt đó, để tạo đủ hồng cầu, để cho mẹ khỏe, bé khỏe. Vấn đề thứ 3 là nếu đến giai đoạn cho con bú cũng đừng ngưng, các bạn vẫn phải bù kể cả sắt và canxi, bởi vì trong quá trình sanh chúng ta mất máu, rồi chúng ta chuyển các chất dinh dưỡng từ cơ thể mẹ sang con, như vậy bù canxi và bù sắt là hai yếu tố quan trọng mà kể cả trong giai đoạn cho con bú cac bạn vẫn phải duy trì chứ không phải đẻ xong là thôi. Đây là điều mà những người bác sỹ sản khoa luôn nhắc nhau và nhắc đàn em của mình là đừng quên bổ sung hai chất đó trong giai đoạn cho con bú.

ND: Có những việc làm gì mà đối khi chúng ta lại vô tình làm cho tình trạng thiếu máu thiếu sắt này trở nên nghiêm trọng hơn không ạ?

BS: Khi đã có ý thức uống thuốc đã là tốt, nhưng uống như thế nào để đạt được hiệu quả thì có một số sai lầm khi các bạn sử dụng thuốc sắt đó là: thứ nhất là khi uống thuốc thì sắt sẽ được hấp thu khi bụng mình đói và khi axit dịch vị khá. Nếu pH càng axit thì sự hấp thu càng cao, tuy nhiên nếu mà đói quá uống vào thì có một số trường hợp hơi bào bọt, nhưng cũng có cách mà chút nữa tôi sẽ hướng dẫn các bạn. Điều thứ hai các bạn uống ko đúng đó là khi uống sắt mà uống cùng với những chất như là canxi, sữa, trà tanin, cà phê, những chất đó không những làm không hấp thu được sắt mà còn làm hư luôn thuốc mình đưa vô. Do vậy không bao giờ dùng sữa để uống thuốc sắt, ko bao giờ dùng nước trà để uống sắt hoặc là cà phê. Khi uống sắt phải uống với nước trắng. Nếu các bạn muốn uống với mùi gì đó dễ chịu hơn thì dùng vitamin C là một trong những chất hấp thu sắt tốt nhất, như vậy các bạn có thể uống cùng với nước cam, nước chanh sẽ làm tăng độ hấp thu sắt lên và sự hấp thu ấy là tốt nhất. Nếu mà lúc đói mà chúng ta cảm thấy bị bào bọt thì có thể uống vào buổi chiều hoặc tối trước khi đi ngủ tức là tầm khoảng 5-6 giờ tối mình ăn thì 7-8h minh đi ngủ thì cái bụng nó cũng không có gì gây khó chịu. Bạn cũng chú ý nữa là khi mình uống thuốc sắt mà mình bị rối loạn tiêu hóa, đi tiêu chảy thì mình nhớ là uống lượng sắt đó vào thì nó cũng không hấp thu được bao nhiêu. Nên chú ý nêu rối loạn tiêu hóa thì hàm lượng thuốc có thể phải tăng lên hoặc là bác sỹ cũng có thể cho chúng ta nghỉ vài bữa rồi sau đó uống lại.

You may also like...